30.12.2005: Ders Yapılmayacak

UİT derslerinde ele alınması planlanan konular 26.12.2005 günü tamamlandığı ve öğrencilerin 2.1.2006 Pazartesi günü başlayacak dönem sonu sınavlarına daha iyi hazırlanabilmeleri için, 30.12.2005 Cuma günkü UİT dersleri yapılmayacaktır.

26.12.2005: Döviz Kurlarının Belirleyicileri, Kur Oluşum Teorileri ve Kur Öngörü Yöntemleri

26.12.2005 Pazartesi günkü derslerde, UIT_Guz2005-11.ppt dosyasındaki 83.-129. slaytlar (özellikle 83.-113. slaytlar) ele alındı. Böylece, UİT dersleri 26.12.2005 tarihi itibariyle tamamlanmış oldu.

23.12.2005: Esneklikler, J Eğrisi, Emme Yaklaşımı ve ÖD'ne Parasal Yaklaşım

23.12.2005 Cuma günkü derslerde, UIT_Guz2005-11.ppt dosyasındaki 48.-82. slaytlar ele alındı. Böylece "sabit kurlarda ödemeler dengesinin oluşumu" ile ilgili temel yaklaşımların (esneklikler yaklaşımı (M-L koşulu, döviz piyasasında istikrarsızlık ve J eğrisi), emme yaklaşımı ve parasal yaklaşım) ele alınması tamamlandıktan sonra, esnek kur sistemleri için geliştirilen "döviz kuru teorileri"ne geçilerek akım yaklaşım ve satın-alma gücü paritesi yaklaşımları incelendi. Saat 10:30'daki derste, SBF Öğrenci İşleri Müdürlüğü tarafından öğrenciler arasında "öğretimi değerlendirme" anketi yapıldı.

Aynı dosyadaki 83.-129. slaytlar (özellikle 83.-113. slaytlar) ise 26.12.2005 Pazartesi günü incelenerek dönem tamamlanmış olacak. Bu durumda, 30.12.2005 Cuma günü UİT dersi yapılmasına gerek kalmayacak.

Öte yandan, dersten sonra, kullanılan son ders slaytlarında (62. slayttan sonrakilerde) küçük bazı ekleme ve iyileştirmeler yapıldı ve dosya arşivimize yeniden yerleştirildi: UIT_Guz2005-11.ppt. Portföy dengesi modeliyle ilgili bölüme iki slayt daha eklendi. (Bu dosyada bundan sonra acil olmadıkça yeni değişiklik yapılmayacaktır.)

Bu derste anlatılanlarla ve Pazartesi günü anlatılacaklarla ilgili yararlı, zorunlu okuma kaynakları:

• Kibritçioğlu (1996), 11. Bölüm'den alıntı: "Emme (absorption) Yaklaşımı ve Bazı Uzantıları"
• Kibritçioğlu (1996), 11. Bölüm'den alıntı: "Küçük ve Açık Ekonomilerin Temel Özellikleri"
• The Economist'ten döviz kuru teorileriyle ilgili bir sayfalık bir yazı (önceden de önerilmişti)

19.12.2005: Döviz Kurları, Türkiye'de Kur Gelişmeleri ve Sabit Kurlarda ÖD Oluşumu

19.12.2005 Pazartesi günü saat 12:30 - 14:20 arasında yapılan derslerde UIT_Guz2005-11.ppt dosyasındaki 1.-27. ve 32.-47. slaytlardaki konular ele alındı. 28.-31. slaytlarda yer alan reel döviz kuru konusunun Bahar 2006 yılında ele alınacağı belirtildi. Öğrencilerin uluslararası döviz piyasakarındaki "arbitraj" işlemlerini iyi anlamaları gerektiği vurgulandı. Ayrıca, öğrencilerin 23.12.2005 tarihine dek; Marshall-Lerner koşulunun matematiksel türetmesini araştırıp bulmaları gerektiği ve esnekliklerle ilgili olarak Seyidoğlu (1994) ve Melvin (1989, Ch. 9)'dan grafiksel anlatımı okumalarının yararlı olacağı belirtildi.

Bu ve gelecek derste ele alınacak konularla ilgili diğer yararlı kaynakların şunlar olduğu söylendi:

• Melvin (1989, Ch. 10)
• Kibritçioğlu (1996, Böl. 10)
• Kibritçioğlu: Finansal Krizler ve Riskler (Ders Notu)

Ayrıca, öğrencilere, "regresyon" ile ilgili çok temel ekonometri bilgileri edinebilmeleri için van Marrewijk (2004) makalesinin 52.-56. sayfalardınaki "kutu"yu okumaları önerildi.

16.12.2005: Döviz Kuru Sistemleri ve Döviz Kuru Kavramı

16.12.2005 Cuma günü saat 9:30 - 12:20 arasında yapılan derslerde önce UIT_Guz2005-10.ppt dosyasındaki 102.-103. slaytlarda anlatılanlar tekrarlanıp sonra 113.-128. slaytlardaki konular ele alındı. Böylece, 10. slayt dosyasındaki konular da tamamlanmış oldu. Son derste; UIT_Guz2005-11.ppt dosyasına geçilerek ilk slayttaki döviz kuru kavramları açıklandı.

12.12.2005: Uluslararası Para Sistemi ve Ülkelerin "Kambiyo Sistemi - Rezerv Politikası - Kur Sistemi" Tercihleri

12.12.2005 Pazartesi günü saat 12:30 - 14:20 arasında yapılan derslerde UIT_Guz2005-10.ppt dosyasındaki 76.-112. slaytlardaki konular ele alındı. Öğrencilerin "2. Bretton Woods sistemi" denilen sistem hakkında araştırma yapmaları ve bu nitelemenin hangi dönemdeki hangi ilişkiler için kullanıldığını iyice anlamaları gerektiği belirtildi.

Döviz Piyasaları, Kurlar ve Kur Sistemleri Hakkında Yararlanılabilecek Bazı Kaynaklar:

• BIS (2005): Triennial Central Bank Survey of Foreign Exchange and Derivatives Market - Activity 2004
• van Marrewijk (2004): An Introduction to International Money and Foreign Exchange Markets
• Guijun & Schramm (2003): "China's Foreign Exchange Policies Since 1979: A Review of Developments and an Assessment"
• FRB of New Zealand: "Recent Trends in Foreign Exchange Turnover"
• The Economist (2005): "Economics Focus: Marking the dealer's cards"

9.12.2005: "FDI", Ödemeler Dengesi, Döviz Piyasası ve Denge Döviz Kuru

9.12.2005 Cuma günkü ilk derste 3 İktisat sınıfından Şenay Akyıldız ve Deniz İlke Muslu adlı öğrenciler "uluslararası üretim kuramları" ve "dolaysız yabancı sermaye yatırımları" (FDI) konusunda bir sunuş yaptılar.
(DİKKAT: Bu sunuş konusundan dersi alan bütün öğrenciler final sınavı için tümüyle sorumludur.)

Daha sonra ise, UIT_Guz2005-10.ppt dosyasındaki 68.-76. slaytlar ayrıntılı ek anlatımlarla ele alındı. Böylelikle, bir ülkenin ödemeler dengesi hesapları ile döviz piyasasındaki arz, talep ve denge döviz kurunu ilişkilendirmiş olduk. Aynı zamanda, döviz kuru sistemlerine de sabit kur - esnek kur ayrımı çerçevesinde kısaca değinmiş olduk.

12.12.2005 Pazartesi günkü derslerimizde; uluslararası para sisteminin evriminden söz ederek, ülkelerin kur - rezerv sistemi/politikası bileşimlerini ele alacağız. 10. slayt dosyasını en geç 16 Aralık 2005 Cuma günü tamamlamayı hedefliyoruz.

8.12.2005: Mazeret Sınavı

UİT dersinin mazeret sınavı 8.12.2005 Perşembe günü saat 12:30'da Aykut Kibritçioğlu'nun ofisinde sözlü olarak yapılacaktır. Sınava girecek öğrencilerin mutlaka en kısa sürede dersin öğretim üyesi Prof. Kibritçioğlu ile iletişim kurması gerekmektedir.

5.12.2005: Ödemeler Dengesi Muhasebe Sistemi

5.12.2005 Pazartesi günkü iki derste, UIT_Guz2005-10.ppt dosyasının 19.-67. slaytlarındaki konular ele alınmıştır. İkinci dersin sonlarında Gökhan Apaydın adlı 3 İktisat öğrencisinin 64. slaytla ilgili bir sorusu üzerine, UIT_Guz2005-10.ppt adlı dosya dersten sonra yenilenmiş ve mevcut dosyadaki anlatımı netleştirebilmek için, kafa karışıklığına yol açan 64 numaralı slaytın arkasına yeni bir slayt eklenerek, 64-67. slaytlara kırmızı harf ve işaretle yazılı eklemeler yapılmıştır. Bu slayt dosyasının bundan sonra değiştirilmeyeceği tahmin edilmektedir. Ancak, UIT_Guz2005-11.ppt isimli (gelecek/son) dosyada, önümüzdeki hafta sonuna dek bazı değişiklikler daha yapılabilir.

2.12.2005: "Keynesgil TNT Modeli & Yapısalcı Eleştiri" ve "Ödemeler Dengesine Giriş"

2.12.2005 Cuma günü 9:30 - 12:20 arasında yapılan üç derste önce, TNT modeli iki üretim faktörüne göre ve azalan verimler yasası varsayımı çerçevesinde genişletildi. Böylece, ani talep şoklarının reel döviz kurunu değiştirebileceği gösterildi. Daha sonra ise, modelin kısa dönemdeki fiyat katılıklarına dayalı (Keynesgil) versiyonu çerçevesinde devalüasyon önerisi ele alındı. Bu öneriyle ilgili yapısalcı eleştiri ise üğrencilere ödev olarak verildi: Sachs & Larrain (1993).

İkinci ve üçüncü derslerde, ödemeler dengesi ve alt-hesap grupları ele alındı. Özellikle sermaye hesabıyla ilgili eski ve yeni tasnif biçimleri üzerinde duruldu. Öğrencilerin TCMB'nin "sıcak para" (hot money) tanımını araştırıp öğrenmeleri tavsiye edildi. Gelecek haftaki derslerde, öncelikle ödemeler dengesinin statik aritmetiğinin ele alınacağı ve "çift taraflı kayıt sistemi"nin inceleneceği belirtildi.

Ödemeler dengesi ve döviz kurlarıyla ilgili kaynak önerileri:

• Ödemeler dengesi konulu ders slaytları: UIT_Guz2005-10.ppt (yeniden yenilenecek!)
• Schmitt-Rink ve Bender (1992): "Parasal Ex-Post Büyüklükler"
• Fieleke (1996): What is the Balance of Payments?
• Hartenstein (1996): "Cari Hesap ve Sermaye Hesabı Uyuşmazlıkları İle ilgili Bazı Meseleler"
• Döviz kuru konulu ders slaytları: UIT_Guz2005-11.ppt (yeniden yenilenecek!)
• Kibritcioğlu (1996): "Döviz Kurlarının Oluşumuyla İlgili Kuramlara Giriş"
• Morley (1996): "Sabit ve Esnek Döviz Kurlarında Açık Ekonomide Denge"
• TCMB İnternet Sitesi (ÖD Gelişmeleri ve İstatistikleri; ÖD Raporu ve Uluslararası Rezervler)

28.11.2005: TNT Modeli'nde Hollanda Hastalığı ve Balassa-Samuelson Etkisi

28.11.2005 Pazartesi günü 12:30 - 14:20 saatlerinde yapılan derslerde TNT modeli çerçevesinde Hollanda hastalığı ve Balassa-Samuelson etkisi konuları ele alındı. Cuma günkü derslerde ise TNT modelinin Keynesgil versiyonu ve bununla ilgili yapısalcı eleştiri üzerinde durulacak.

ANKET: Arasınav Notlarınız Beklentinize Ne Derece Uygun?

Lütfen http://groups.yahoo.com/group/Kibritcioglu-UIT/polls adresine girerek, arasınav notlarınızla ilgili olarak sorulmuş olan 5 seçenekli şu anket sorusunu yanıtlayınız:

17.11.2005 tarihinde yapılmış olan ve AÜSBF 3 ve bazı 4 İktisat öğrencilerinin katıldığı Uluslararası İktisat Teorisi dersi arasınavında aldığınız kendi notunuzun yüksekliği ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin doğru/geçerli olduğunu düşünüyorsunuz?

(a) Beklediğimden çok daha yüksek (+ 20 - ...) bir not aldım.
(b) Beklediğimden biraz daha yüksek (+ 10-15) bir not aldım.
(c) Beklediğime çok yakın (+/- 5) bir not aldım.
(d) Beklediğimden biraz daha düşük (- 10-15) bir not aldım.
(e) Beklediğimden çok daha düşük (- 20 - ...) bir not aldım.

[Yanıtınızı verirken, lütfen, 21.11.2005 tarihindeki ilk derste ele aldığımız cevap anahtarı hakkındaki açıklama ve konuşmalarımızı da dikkate alınız.]

van Marrewijk (2002): "The World Economy"

UİT dersinde dönem başında incelediğimiz dünya mal ve hizmet ticaretinin mal ve ülke bileşimiyle ilgili genel gelişme ve karakteristikler hakkında yararlı bir anlatım için van Marrewijk'in aşağıdaki kitabının ilk bölümünü internetten indirerek okumanızı öneririm:

van Marrewijk, C. (2002): International Trade and the World Economy, Chapter 1: The World Economy", London: Oxford University Press, s. 3-25.

[Bölüm 1'i indir] [Bölüm 1 için PPT] [Bölüm 1 için Excel dosyası]

Van Marrewijk bu kitabının belirli bölümlerini Avustralya'da konuk araştırmacı olarak bulunduğu sırada güncelleştirmiş ve "working paper" olarak "An Introduction to International Money and Foreign Exchange Markets" başlığı altında (Ekim 2004) yayınlamıştır. Bu 119 sayfalık metinden mutlaka (!) yararlanmanızı öneririm. Van Marrewijk, ayrıca, 2002 tarihli kitabının başka bir bölümünü "Basic Exchange Rate Theories" başılığı ile güncelleştirmiş ve "working paper" olarak Şubat 2005'te yayınlamıştır.

25.11.2005: TNT Modelinde Dış Borçların Geri Ödenmesi ve Hollanda Hastalığı

25.11.2005 günkü derslerimizde önce, Sachs & Larrain (1993) çerçevesinde ele almakta olduğumuz basit TNT modeliyle ilgili arz ve talep cephesi özelliklerini ortaya koyduk. Daha sonra ise, o modeli kullanarak, uzun yıllar boyunca cari hesap açıkları vererek büyükçe bir borç yükü altına girmiş bir ülkenin birikmiş borçlarını geri ödeyebilmek için yapısal dönüşüme girişmeye kalkıştığında yaşayabilecekleri ve alınabilecek/alması gereken önlemleri tartıştık. Ayrıca, TNT modeli ile ilgili başka bir uygulama örneği olarak, "Hollanda Hastalığı" (dutch disease) konusunu incelemeye başladık.

Derste, ayrıca, Sachs & Larrain (1993)'deki anlatıma ek olarak, Morley_1988-7.pdf'deki anlatımdan da yararlanılabileceği belirtildi. Bunun dışında, The Economist dergisinin 5.2.1998 tarihli sayısında çıkan makaleyi de okumanızı öneririm.

Haftaya; Pazartesi günkü derslerimizde TNT modelini tamamlayarak, 2.12.2005 günkü derslerimizde ise "ödemeler dengesi" (balance of payments) konusunu ele almaya başlamayı planlıyoruz.

21.11.2005: TNT Modeline Giriş

Arasınav sonrasındaki bu ilk iki derste (21.11.2005, Pazartesi, 12:30-14:20); önce arasınav sorusunun yanıtını nasıl verilemsinin beklendiği konuşuldu. Çizilmesi gereken üretim fonksiyonunun özellikleri ve türetilişi bir MS Excel dosyası yardımıyla anlatıldı ve dosyaya yakında buradan ulaşılabileceği belirtildi.

Daha sonra ise, UIT_Guz2005-09.ppt slayt dosyası yardımıyla önce taşıma maliyetlerinin dış ticarete etkisi ve malların ve hizmetlerin dış ticarete konu olabilirlikleri ele alınarak TNT Modeline bir giriş yapılacak.

TNT modeline 25.11.2005 Cuma ve 28.11.2005 Pazartesi günkü derslerde devam edilecek ve konu tamamlanarak ödemeler dengesi (balance of payments) konusuna geçilecek.

Dersi almakta olan öğrenciler, TNT modeliyle ilgili okuma sorumluluğuna Sachs_Larrain_1993-21.pdf ( yenilendi ) adresinden ulaşabilirler.

17.11.2005: Arasınav

UİT dersinin arasınavı 17 Kasım 2005 Perşembe günü saat 12:00'da 226 ve 217 numaralı salonlarda yapılacaktır. Öğrencilerin yanlarında birer hesap makinesi (dört işlem yapan bir makine yeterlidir) ve cetvel bulundurmaları yararlı olabilir. Eğer sınavda hesap makinesi kullanılması gerekirse, sınav sırasında öğrenciler arasında hesap makinesi alış-verişinin yasak olacağı unutulmamalıdır.

Dikkat: Bütün öğrencilerin, kendi numaralarının ait olduğu salonda sınava girmesi gerekmektedir:
226: 97-318 - 03-003
217: 03-301 - 03-630

7.11.2005: Ders Yapılmayacak

3-6 Kasım günlerindeki bayram tatilini izleyen ilk gün olan ve 9.11.2005 günü başlayacak olan arasınavların hemen öncesine rastlayan 7.11.2005 Pazartesi günü saat 12:30-14:20 arasındaki UİT dersleri, öğrencilerin arasınavlara daha rahat hazırlanabilmesi açısından iptal edilmiştir. Gerekiyorsa, bu iki saatlik ders ileride ek dersler yapılarak telafi edilecektir. Buna göre, 31.10.2005 Pazartesi gününden sonraki ilk UİT derslerimiz 21.11.2005 Pazartesi günü saat 12:30-14:20 arasında yapılacaktır.

Slayt Dosyası Numaralarında ve İçeriklerinde Bazı Değişiklikler

UİT derslerinde bundan sonra ele alınacak konuların özetlerinin yer aldığı slayt dosyalarında bazı sıralama ve içerik değişiklikleri yapılmıştır. Son dört slayt dosyasının güncel versiyonlarına aşağıdaki linklerden ulaşılabilir. Bu dosyalarda, arasıonav sonrasında yeniden bazı değişiklik ve iyileştirmeler yapılabilir.

UIT_Guz2005-07.ppt: Uluslararası İşgücü Hareketliliği
UIT_Guz2005-08.ppt: Uluslararası (Uzun Vadeli) Sermaye Hareketliliği: Uluslararası Üretim Kuramları ve Ç.U.Ş. *
UIT_Guz2005-09.ppt: TNT Modeli ve Ödemeler Dengesi
UIT_Guz2005-10.ppt: Döviz Kurları **

* Bu slayt dosyasında, 3 İktisat'tan Fatma Şenay Akyıldız ve Deniz İlke Muslu'nun yapacakları sunuştan sonra bazı değişiklik ve iyileştirmeler yapılabilir.

** Bu dosyada da, anlatım tarihi yaklaştığında bazı değişiklik ve eklemeler yapılabilir.

31.10.2005: Uluslararası İşgücü Hareketliliği

31.10.2005 Pazartesi günü 12:30-14:20 saatlerinde yapılan derslerde önce, Uluslararası Göç Örgütü'nün 2003 ve 2005 yılı raporlarındaki bilgiler yardımıyla, küresel göç hareketleri ve işgücü harketliliği üzerinde duruldu. Daha sonra ise uluslararası işgücü hareketliliğinin işgücü piyasası üzerindeki etkileri Lindert & Pugel (1995: Bölüm 25) yardımıyla incelendi. Basit kısmi denge analizi çerçevesinde, gerek göç veren gerekse göç alan ülkenin (yani özetle bir bütün olarak dünyanın) uluslararası göç nedeniyle net olarak refah artışı sağladıkları belirtildi. İkinci dersin son dakikalarında ise, dış göçün işgücü piyasalarında yaratacağı uyumun büyüme ve dış ticaret (ultra-antitrade) etkileri üzerinde duruldu.

"Uluslararası Üretim: Çokuluslu Şirketler, Dolaysız Yabancı Sermaye Yatırımları (FDI) ve Dış Ticaret" konusunu ise, arasınavdan sonraki ilk uygun tarihte 3 İktisat'tan Fatma Şenay Akyıldız ve Deniz İlke Muslu adlı öğrencilerin anlatmalarına karar verildi.

FDI Konusuyla İlgili Bazı Kaynak Önerileri:

• Dunning, John H. (1989): "The Theory of International Production", in: K. Fatemi (ed.), International Trade: Existing Problems and Prospective Solutions, New York, NY: Taylor & Francis, pp. 45-84.
• Cantwell, J. A. (2000), "A Survey of Theories of International Production", in: C. N. Pitelis and R. Sugden (eds.), The Nature of the Transnational Firm, London: Routledge, 2nd ed.
• Diğer: # Chen (2004) # Milberg (2004) # Ando & Kimura (2003) # Lessard (2003) # Blomström (2002) # Ietto-Gillies (2002) # Törnroos (2000)

28.10.2005: Linder ve Krugman Modelleri ile Uluslararası İşgücü Hareketliliği

28.10.2005 Cuma günkü üç dersimizde, önce 3 İktisat sınıfından Erdem Nur kendi slayt dosyası yardımıyla Linder modelini anlatacak, daha sonra ise Krugman modeli ile Uluslararası İşgücü Hareketliliği (UİH) konularını ele alacağız.

Dikkat: UIT_Guz2005-06.ppt isimli slayt dosyası, Erdem Nur'un anlatımına göre yeniden güncelleştirilmiştir.

UİH İle İlgili Kaynak Önerileri:

• Lindert & Pugel (1995), Bölüm 25
• IOM (2003): World Migration 2003: Managing Migration - Challenges and Responses for People on the Move
• IOM (2005): World Migration 2005: Costs and Benefits of International Migration